Meer

Zo’n vijftig tomatentelers waren maandag 2 juli naar Wageningen UR Glastuinbouw in Bleiswijk gekomen om meer te horen over het onderzoek in de VenlowEnergyKas en over de proef met gelimiteerd CO2-doseren bij GreenQ Improvement Centre. Er werd flink gediscussierd.

VenlowEnergyKas

Frank Kempkes van Wageningen UR Glastuinbouw gaf een inleiding over de achtergronden van de VenlowEnergyKas. Deze kas is gebouwd door het consortium Scheuten Glas, Maurice Kassenbouw, Boal Systems en Climeco. De kas is voorzien van speciaal isolatieglas, dat bestaat uit een dubbele laag gecoat glas. Daarnaast heeft de kas een nieuw luchtbehandelingsysteem, namelijk het Air & Energy-systeem, waarbij de aangezogen buitenlucht wordt opgewarmd in de slurf met een warmtewisselaar. Het onderzoek met tomaat in de VenlowEnegyKas is gestart in 2011 en dit jaar vindt er opnieuw een tomatenteelt plaats.

Het blijkt dat in de VenlowEnergyKas een flinke energiebesparing kan worden gerealiseerd. In deze kas zijn goede tomaten geteeld met een gasverbruik van ongeveer 15 m3. In de winter is de besparing toe te schrijven aan het dubbele glas en in de zomer aan de combinatie van Het Nieuwe Telen en OCAP-CO2. Volgens Kempkes is het goed mogelijk om zonder minimumbuis te telen. Als nadelen van de VenlowEnergyKas noemde hij het feit dat sneeuw op de noordzijde van de kas niet smelt, dat er een alternatieve CO2-bron aanwezig moet zijn en dat het Air & Energy-systeem extra electra vraagt.

Rob Wientjes van Climeco ging nog verder in op de werking van het Air & Energy-Systeem. Volgens Wientjes is met dit systeem het maximale te halen uit Het Nieuwe Telen. Er wordt gebruik gemaakt van lage temperatuurwarmte door luchtverwarming en dat geeft een gelijkmatiger klimaat. Bovendien is de opwarming van het gewas sneller dan met een buisrailverwarming. Het klimaat is daardoor gunstiger voor het gewas. Ook is de ziektedruk in de VenlowEnergyKas bijzonder laag. Volgens Wientjes zijn de resultaten met het nieuwe systeem dan ook positief en Maurice Kassenbouw en Climeco gaan de techniek verder ontwikkelen.

De aanwezige telers vroegen zich wel af in hoeverre de resultaten van de kleine proefkas te vertalen zijn naar een kas op praktijkschaal. Een gasverbruik van 15 m3 lijkt onrealistisch, aldus de aanwezigen. Ook waren er vragen over de levensduur van de verschillende elementen van de VenlowEnergyKas.

Verminderd CO2

Bij energiezuinige teeltsystemen is minder CO2-beschikbaar om te doseren. Ook is in de praktijk gebleken dat het doseren van rookgas-CO2 uit een wkk niet zonder risico's is. Er is daarom onderzoek gestart naar tomatenteelt met minder CO2 dan nu in de praktijk gangbaar. Ook dit onderzoek werd besproken tijdens de bijeenkomst

Stefan Persoon van Inno-Agro gaf een toelichting op onderzoek dat TTO samen met Tom Dueck van Wageningen UR Glastuinbouw uitvoert bij tomatenteler Jack Groenewegen in De Lier. Deze teler heeft twee identieke kassen van 2,8 hectare. In de ene kas wordt op de standaard manier CO2-gedoseerd met rookgas, in de andere kas wordt CO2-gedoseerd uit de zelfde wkk maar met een NOx-begrenzing. Als de NOx-concentratie te hoog wordt, stopt de teler in deze afdeling met CO2-doseren. De CO2-concentratie in de behandelde kas komt zo niet boven de 525 ppm.  De eerste resultaten laten zien dat de productie in kas met NOx-begrenzing minder dan 2% lager is dan in de standaard kas. Wel lijkt het gewas in de kas met laag CO2 iets vegetatiever. Tijdens de discussie werd in gegaan op een aantal tips over veilig CO2-doseren. Er is in het kader van het programma Kas als Energiebron een checklist voor CO2-doseren met rookgas opgesteld waarin deze tips zijn gebundeld.

Arie de Gelder van Wageningen UR Glastuinbouw besprak vervolgens de resultaten van het onderzoek met gelimiteerd CO2 en hij vertelde over de nieuwste inzichten op het gebied van CO2-opname en –benutting door een plant.

Uit het onderzoek in 2011 bleek dat een tomatengewas veel beter presteert met laag CO2 dan aanvankelijk verwacht. De proef wordt daarom dit jaar herhaald. De Gelder: “Er is nog veel te leren over hoe planten omgaan met CO2. Het is duidelijk geworden dat een plant op een gegeven moment niet meer CO2 kan verwerken in de fotosynthese. Boven een bepaald punt heeft het daarom geen zin om nog meer CO2 toe te dienen. Ik denk nu dat dat niveau tussen ongeveer 500 en 600  ppm in de kaslucht ligt. Het is trouwens erg belangrijk om je te realiseren dat niet het aantal kilo’s gedoseerd bepalend is voor het gewas, maar het aantal ppm in de kaslucht.”

De onderzoeker benadrukte bovendien dat een optimale CO2-benutting een samenspel is tussen kastemperatuur, luchtvochtigheid en CO2-concentratie. Ook ventilatie speelt een rol. De Gelder verwees naar berekening over CO2-verliezen bij het openen van de ramen.

De aanwezigen discussieerden vervolgens over de plaats van de CO2-sensoren. Bovenin meten lijkt niet handig, want daar verdwijnt de CO2 het eerst bij ventileren. De gemeten kasluchtconcentratie is daar lager dan tussen het gewas en dat leidt er toe dat er te snel extra wordt gedoseerd zonder dat dit nodig is. Daarnaast werd er van gedachte gewisseld over hoe vegetatief een gewas mag zijn. Daarover verschillen de meningen. Vooral bij Komeett, een ras dat van nature generatief is, is volgens sommigen een nu te vegetatieve stand ongunstig. De komende periode zullen alle gewassen zich normaal vegetatiever- dus met grotere bladeren- gaan ontwikkelen.