Meer

Vijftien aanvragen voor financiering van onderzoeksprojecten zijn gehonoreerd door de Sectorcommissie Energie van het Productschap Tuinbouw (PT). Twee projectaanvragen werden afgewezen en twee zijn aangehouden. Het PT en het ministerie van LNV zullen een evenredige verdeling maken van de financiering van de projecten, zodat beide partijen een gelijk budget besteden in het kader van het programma Kas als Energiebron. Ook gaan twee 'proof of principle'-projecten van start, deze projecten worden deels gefinancierd uit geld voor het Innovatie en Demo Centrum en voor het overige deel betaalt LNV deze projecten.

Het gaat om de volgende projecten:

Het Nieuwe Telen bij snijanthurium

Dit project wordt uitgevoerd door Wageningen UR Glastuinbouw in de periode juni tot december 2010. Er zal een energiezuinig teeltconcept voor anthurium worden ontwikkeld in een deskstudie. De maatregelen binnen het concept moeten kunnen leiden tot een verbetering van de gewas- en productkwaliteit. De onderzochte teeltmaatregelen zullen een combinatie bevatten van: het toelaten van lagere etmaaltemperaturen in de winter, intensiever gebruik van de meerdaagse temperatuurintegratie, het gebruik van negatieve DIF, intensieve schermstrategie, luchtcirculatie en indien nodig luchtbevochtiging en bodemisolatie als energiebesparende componenten. De absolute energiebesparing van het teeltconcept wordt berekend en de te verwachte fysiologische effecten worden in kaart gebracht, met de standaard teeltwijze als referentie.

Het Nieuwe Telen voor groenteplanten opkweekbedrijven

Dit project wordt uitgevoerd door Wageningen UR Glastuinbouw in de periode augustus 2010 t/m 31 maart 2011. In een desk studie zullen de mogelijkheden om energiezuinige stappen uit de aanpak volgens HNT toe te passen bij de opkweek van groenteplanten. De planten opkweek betreft een korte, maar energie intensieve teelt in de koudste periode van het jaar. De aspecten die een rol spelen bij het energieverbruik zijn de belichting, het micro klimaat en de plant activiteit. Voorop staat het afleveren van een gezonde plant voor de klant.

Het Nieuwe Telen aubergine

Dit project wordt uitgevoerd door Wageningen UR Glastuinbouw in de periode juni tot december 2010. Dit project betreft het ontwikkelen van een energiezuinig teeltconcept voor het gewas aubergine. De aspecten van HNT bij aubergine zullen voor een belangrijk deel overeenkomen met de ervaringen bij andere groenteteelten. Het is echter van belang om de specifieke praktijkervaringen vanuit de aubergine teelt te integreren in een teeltconcept.

Vergelijking luchtbehandelingskast-systemen

Dit project wordt uitgevoerd door TNO in de periode juni tot oktober 2010. De klimaatregeling zal kassen steeds vaker plaastvinden met een luchtbehandelingkast (LBK). LBK’s passen goed binnen Het Nieuwe Telen omdat het aanzuigen van droge buitenlucht en een grotere luchtbeweging zorgen voor een goede uitwisseling tussen micro- en macro klimaat. Er zijn nu al veel systemen en varianten op de markt met hun eigen technische functionele achtergrond en verschillende manier van werken. Op basis van beschikbare productinformatie, een literatuuronderzoek, resultaten van uitgevoerde monitoringsstudies en via beschikbare marktcontacten zullen de nu beschikbare LBK-systemen worden beschreven en gekarakteriseerd in categorieën. 

Ontwikkeling systeem voor verwarming en droge buitenlucht voor potplanten op een teeltvloer

Dit project wordt uitgevoerd door Wageningen UR Glastuinbouw in de periode 1 september 2010 t/m 31 december 2011. Een denktank bestaande uit onderzoekers en ondernemers  zal een nieuw type verwarmingssysteem ontwerpen. Gedacht wordt aan een nieuwe teeltvloer of hoog gelegen warmtewisselaar. Hiermee worden potplanten of jonge groenteplanten efficiënt en optimaal verwarmd en wordt het klimaat in de nacht ontvochtigd met droge buitenlucht. Bovendien kan (zonne-)warmte worden geoogst zodat de principes van Het NieuweTelen bij deze teelten kunnen worden ingevoerd. Het systeem zal op een praktijkbedrijf worden getest. De verwachting is dat het nieuwe verwarmingssystemen met water van maximaal 40 graden Celsius de kas voldoende kan verwarmen. Hierdoor kan er veel efficiënter worden omgesprongen met fossiele energie. In plaats van een aquifer wordt water opgeslagen in horizontale buizen, liggend in het grondwater, zoals op het bedrijf van Maarten Welvaarts in Wellerlooi. 

Vervolg voorstel Lucht in de Kas (Themato)

Dit project wordt uitgevoerd door Themato advies, TNO en Wageningen UR Glastuinbouw in de periode 1 januari 2010 t/m 25 juni 2010. Themato B.V. heeft het ‘open’ gedeelte van de kas uitgerust met een nieuw ontwikkelde luchtbehandelinginstallatie Climate Optimizer. In het project Lucht in de Kas hebben TNO en Wageningen UR Glastuinbouw in 2009 al een monitoringsproject uitgevoerd. De eerste resultaten met het systeem waren perspectiefvol, echter de techniek is nog niet uitontwikkeld. Daarom wordt de proef uitgebreid met een tweede teeltseizoen.

Energiebesparing en teeltduur verkorting Spathiphyllum

Dit project wordt uitgevoerd door DLV Plant en Wageningen UR Glastuinbouw in de periode 1 juli 2010 t/m 30 juni 2012. Het vooronderzoek waarin drie teeltconcepten voor meer lichttoelating en energiebesparing in de Spathiphyllum teelt zijn ontwikkeld, is afgerond. De gewascommissie Spathiphyllum wil nu een teeltconcept te ontwikkelen waarbij het energieverbruik verder wordt verlaagd van circa 45 m3/m2 te verlagen naar 25 m3/m2 met een teeltduur verkorting van twintig procent. De commissie verwacht dit kan worden bereikt door te telen met ruimere temperatuur grenzen (telen met de natuur meer, temperatuurintegratie), intensievere isolatie, meer licht toelaten in de teelt en door introductie van de assimilatiebelichting in de vegetatieve fase. Dit project betreft teeltproeven met verschillende behandelingen.

Excursies BiJo

Dit project wordt uitgevoerd door BiJo Logische Groenten BV in de periode juni 2010 t/m december 2012. De biologische groenteteelt in een semi-gesloten kas bij BiJo in ’s Gravenzande staat flink in de belangstelling. Dit resulteert in veel bezoeken van collegatelers, klanten en andere belangstellenden om de innovaties in de praktijk te zien. Dit draagt bij aan de  kennisoverdracht over duurzame energie en het imago van de sector. In 2009 werd het bedrijf bezocht door veertig groepen en de komende worden opnieuw bezoekers verwacht. De kosten die verbonden zijn aan de excursies worden vergoed.

Andere of natuurlijke CO2-bronnen in de biologische landbouw

Dit project wordt uitgevoerd door Wageningen UR Glastuinbouw in de periode 1 juni 2010 t/m 1 maart 2011. In semigesloten kassen is veel minder CO2 beschikbaar, terwijl de vraag naar zuivere CO2 juist toeneemt. Door literatuuronderzoek wordt geïnventariseerd of er alternatieven zijn om in de CO2-behoefte te voorzien met name door gebruik te maken van CO2 uit organische materialen (compost) te gebruiken.

Schermsturing met behulp van pyrgeometer

Dit project wordt uitgevoerd door DLV Plant samen met toeleveranciers Priva, Hoogendoorn en Hortimax gedurende de periode 1 oktober 2010 t/m 30 april 2011. Een pyrgeometer is een instrument dat uitstraling naar de hemel meet en waarmee energieverliezen van de kas kunnen worden vastgesteld. De meting geeft inputwaarden voor een schermregeling, zodat energie kan worden bespaard. De sensoren worden meestal op nieuwe bedrijven toegepast, maar het blijkt echter dat telers niet goed weten hoe om te gaan met de pyrgeometer. Op bestaande bedrijven kan ook met deze meters energiebesparing worden behaald. In dit project zullen regelstrategieën worden ontwikkeld en zal ervaringen en kennis worden verspreid.

Grenzen voor luchtkwaliteit

Dit project wordt uitgevoerd door Wageningen UR Glastuinbouw, CropEye en EMS in samenwerking met  Interpolis, Jenbacher en Hanwell in de periode 1 augustus 2010 t/m 1 augustus 2011. NOx (en etheen) in kassen kunnen schadelijk zijn voor de plant, maar ook voor de arbeidsomstandigheden. Dit gehalte kan fluctueren. Als de kas niet of nauwelijks wordt gelucht, kan de NOx-concentratie (en etheen) hoog oplopen. Eerder onderzoek toont aan dat in specifieke gevallen grenswaardes kunnen worden overschreden. Vervolgonderzoek moet zorgen voor beter inzicht in bronnen van NOx en etheen en maatregelen die tuinders kunnen nemen om (te) hoge concentraties te voorkomen. Op basis hiervan is een praktisch bruikbare checklist op te stellen, waarmee tuinders kunnen zorgen voor een blijvend gezond kasklimaat.

Diffuus licht in roos

Dit project wordt uitgevoerd door Plant Dynamics in de periode 1 juni 2010 t/m 1 augustus 2010. Dit project moet gedetailleerd inzicht opleveren in de effecten van diffuus scherm en/of diffuus dek op het microklimaat, energieverbruik en teeltconsequenties, opgesplitst per maand in de teelt van roos. In de studie worden de mate van diffusiviteit gevarieerd. Daarbij worden raseffecten meegewogen. Ook wordt rekening gehouden met eventuele verschillen in lichtonderschepping door de gebruikte materialen.

Effect van diffuus kasdek met AR coating bij roos

Dit project wordt uitgevoerd door Wageningen UR Glastuinbouw samen met GroGlas en Glascom in de periode 25 mei 2010 t/m 1 december 2011. In enkele groentegewassen zijn goede resultaten bereikt door het gebruik van diffuus glas, in roos is het effect van diffuus glas onbekend. De verwachting is dat door het diffuse licht er in de zomer minder of niet meer gekrijt en/of geschermd hoeft te worden en er dus meer licht in de kas komt. Hierdoor kan het aantal belichtingsuren verminderd worden om een gelijke productie te halen. In  twee kasafdelingen bij Wageningen R Glastuinbouw in Bleiswijk wordt het effect van een diffuus kasdek bepaald op de productie, kwaliteit en energieverbruik. Eén afdeling dient als referentie waar traditioneel wordt geteeld en de andere afdeling wordt ook traditioneel geteeld met als doel om de inzet van belichting te verminderen. De bloemkwaliteit, productie en energieverbruik worden gemonitord.

Optimale hybride belichting bij tomaat

Dit project wordt uitgevoerd door Plant Dynamics in de periode 15 mei 2010 t/m 15 september 2010. Als de operationele kosten van led’s lager zijn dan SON-T is het zaak om te weten hoe led’s ingepast moeten worden in het teeltplan en welke aanpassingen daarbij wenselijk zijn om de introductie in de praktijk soepel te laten verlopen. Uit eerdere experimenten is gebleken dat de temperatuurverdeling over het gewas een belangrijke factor is en een integraal onderdeel uitmaakt van de verschillen tussen teelt onder SON-T en onder led. Ook spelen rasverschillen en juist ook lichtverdeling over het gewas een grote rol in een eventueel te behalen meerproductie. Hybride belichting met led verandert de licht en temperatuurverdling en vraagt om een aangepaste teeltsturing. In dit project wordt een aangepaste teelstrategie onwikkeld.

Demonstratie Fresnelkas bij het IDC
(proof-of-principle)

Dit project wordt uitgevoerd door Wageningen UR Glastuinbouw samen met Bode, Technokas en andere toeleveranciers in de periode 1 juni 2010 t/m 1 juni 2012. Een elektriciteitsproducerende kas wekt elektriciteit op uit het zonlicht dat niet nodig is voor de plantengroei. In de ‘klimaatneutrale kas voorzien van daglichtinstallatie (ook ‘Fresnelkas’ genoemd) wordt hiervoor gebruik gemaakt van Fresnellenzen. De Fresnellenzen bundelen de directe straling van de zon en zetten deze om in elektriciteit op de momenten dat er een overschot aan stralingsenergie is. De diffuse straling wordt doorgelaten in de kas en gebruikt voor plantenproductie. Op deze manier produceert de kas naast planten ook hoogwaardige energie.  De eerste resultaten behaald met het huidige afgerond project van de Fresnelkas zijn bemoedigend. Verwacht wordt dat de elektriciteitsproductie kan verdubbelen naar 50 kWh/m2/jr (25 m3/m2/jr aardgasequivalenten) en de warmteproductie naar 245 kWh/m2/jr (ca. 21 m3/m2/jr aardgasequivalenten) ten opzichte van eerder onderzoek. Met dit project wordt gestreefd naar oplossing van de eerder geanalyseerde knelpunten en de doorontwikkeling van het Fresnelkasprincipe voor elektraproductie. 

Demonstratie Venlow Energy-kas bij het IDC
(proof of principle)

Dit project wordt uitgevoerd door Wageningen UR Glastuinbouw samen met Maurice Kassenbouw en Scheuten Glas in de periode 1 juni 2010 t/m 1 juni 2012. Het project wordt gefinancierd uit het bestaande budget voor het Innovatie en Demonstratie Centrum.  Doel is om een kas met dubbel glas te realiseren en te demonstreren. Op dit moment loopt een voorstudie naar de potenties van dit concept voor energiebesparing en naar de teeltkundige gevolgen van dubbel glas. Er wordt een teeltconcept opgesteld voor tomaat en komkommer. De  tussenresultaten laten zien dat er in een onbelichte tomatenteelt met 20 m3/m2/jaar (50% energiebesparing en in komkommer met 14 m3/m2/jaar (65% besparing) kan worden geteeld met behoud van productie. Het teeltconcept zal worden gedemonstreerd. Daarbij zullen de prestaties van het gewas, het klimaat en de energie worden gemonitord. Naast het energieverbruik zijn ook het beheersen van het vochtgehalte in de kas en de gewasontwikkeling punten van aandacht.

Seizoensmatige opslag en terugwinning van CO2 uit aquifers

Dit project wordt uitgevoerd door IF WEP samen met  Syens Energy Advies en Lans in de periode 1 juni 2010 t/m 1 januari 2011. Het project is gericht op het onderzoeken of het seizoensmatig opslaan en terugwinnen van CO2 uit aquifers technisch, juridisch en economisch mogelijk is. Het onderzoek wordt opgehangen aan het project 'De Groene Poort' in Rilland. In een quickscan is berekend dat het ondergronds bufferen van CO2 financieel haalbaar is. Het project zal inzicht opleveren in de praktische haalbaarheid voor de tuinbouw van de opslag van CO2 in een auifer.